1959 ~ De legendarische Dam tot Damrace

Kamelen voor het Paleis op de Dam, een burgemeester die in een duikpak loopt over de bodem van het Noordzeekanaal, een helikopter die landt op de Westzanerdijk, een paardenslee van de Amstelbrouwerij. Niets was 27, 28 en 29 augustus 1959 te gek om zo snel mogelijk van Zaandam naar Amsterdam te reizen. Een unieke wedstrijd zette Nederland drie dagen op zijn kop en zou de inspiratiebron vormen van één van de grootste hardloopevenementen ter wereld.

Het idee kwam niet helemaal uit de lucht vallen, want op 27 augustus 1959 werd in het kader van een tunnellobby de eerste Dam tot Damrace gehouden. Het Noordzeekanaal was na de Tweede Wereldoorlog een fors obstakel vanuit Amsterdam naar het noorden, en vice versa. De Zaanstreek, met name Zaandam, merkte dat dan ook aan den lijve. Voor de overtocht was de Hempont de belangrijkste verbinding. In 1959 werden dagelijks 5.800 auto’s vervoerd, met wachttijden die opliepen tot drie kwartier. Niet verwonderlijk dus dat actie is gevoerd voor een betere, snellere verbinding. Dat zou een tunnel onder het Noordzeekanaal door moeten worden.

Dus werd de Dam tot Damrace georganiseerd: van de Zaanse Dam naar de Amsterdamse Dam. Het maakte niet uit hoe men zich tussen start- en eindpunt verplaatste, als het maar snel was. Het was vooral een ludieke actie. In de race en de voorbereiding ervan konden toeschouwers genieten van vreemde verschijningen als kozakken en kamelen. De Zaandamse burgemeester Francken liep in een duikerspak over de bodem van het Noordzeekanaal van Amsterdam naar Zaandam. Verder deed er een keur aan bekende Nederlanders mee, zoals dichter Simon Vinkenoog en tekenaar Opland. Winnaar werd de 32-jarige Wout Bruynzeel met een tijd van 10.25 min. Hij maakte gebruikt van een speedboot. En die tunnel? Die kwam er. Op 21 juni 1966 opende toenmalig koningin Juliana de Coentunnel. Inmiddels heeft deze verbinding een te beperkte capaciteit en is in 2013 de Tweede Coentunnel geopend.

Cees Lansbergen was zo onder de indruk van de race dat hij besloot er een evenement van te maken. Het kostte enige jaren om alle instanties op één lijn te krijgen, maar in de zomer van 1985 kwam tenslotte ook het groene licht van de gemeente Amsterdam. Op zondag 3 november van dat jaar meldden 4.300 liefhebbers zich aan de start van het evenement en dat was meer dan de organisatoren ooit hadden verwacht. Die ludieke actie uit 1959 bleek het begin van iets groots, een klassieker: de Dam tot Damloop 🧡